Âmil
العامل
Kelimeyi belirli bir hale sokan sebep: edat, konum veya fiil.
Örnek: فِي، لَنْ، فاعل konumu
İrab Cetveli إ
Arapça İrab Master Sistemi — isim/fiil cetveli, âmil-mamûl, tahlil ve interaktif test
Test aşamasında
13 sekme · Nahivigasyon bağlantılı
Âmil → Mamûl → Alâmet zinciri · Nahivigasyon dersleriyle eşleştirilmiş içerik
Sıkça sorulan sorular
Arapça irab nedir?
Kelimenin cümledeki görevine göre sonundaki hareke veya harf değişimidir.
İrab cetveli ne işe yarar?
İsim ve fiil türlerinin merfû, mansûb, mecrûr ve meczûm alâmetlerini özetler.
Nahivigasyon ile bağlantılı mı?
Evet. Her konu ilgili Nahiv dersine linklenmiştir.
İrab zinciri
Mamûl
المعمول
Âmilin etkilediği kelime; irab alan unsur.
Örnek: مفعول به، اسم جر، muzari fiil
Alâmet
العلامة
Halin dışarı görünen işareti: hareke veya harf.
Örnek: ötre، üstün، esre، sükûn، و/ي
Özet: âmil hali belirler → mamûl etkilenir → alâmet bunu gösterir. İsimlerde merfû / mansûb / mecrûr; muzari fiillerde merfû / mansûb / meczûm. Âmiller sekmesi →
Merfû, Mansûb, Mecrûr nedir?
Merfû = Ref (رفع), Mansûb = Nasb (نصب), Mecrûr = Cer (جر) — isimlerin üç temel irab hâlidir. Ref cümlenin omurgası, Nasb eyleme bağlı unsurlar, Cer ise edat veya izafetle çekilen isimler içindir.
Aşağıdaki cümleler Nahivigasyon Kitap 1 ünitelerinden alınmıştır; vurgulu kelime ilgili hâli gösterir.
Merfû
مرفوعRef رفع
Ref (رفع), ismin temel ve yükseltilmiş konumda olduğu hâl; Türkçede Merfû denir.
Görevi: Cümlenin temel direğidir. İşi yapan özne (Fâil) veya isim cümlesinin temel ögeleri (Mübteda ve Haber) her zaman Merfû olur.
Alâmet: Damme (ötre)
المُعَلِّمُ رَحِيمٌ
Öğretmen merhametlidir.
Örnekte: Mübteda — merfû
Mansûb
منصوبNasb نصب
Nasb (نصب), ismin eyleme veya başka bir unsura bağlandığı “indirilmiş” hâl; Türkçede Mansûb denir.
Görevi: Cümlede eylemden etkilenen nesneler (Mef'ûl) veya eylemin durumunu, zamanını, mekanını bildiren detaylar (Hâl, Zarf vb.) her zaman Mansûb olur.
Alâmet: Fetha (üstün)
قَرَأَتْ فَاطِمَةُ الْكِتَابَ
Fatima kitabı okudu.
Örnekte: Mef'ûl bih — mansûb
Mecrûr
مجرورCer جر
Cer (جر), ismin edat veya tamlama ilişkisiyle çekildiği hâl; Türkçede Mecrûr denir. Yalnızca isimlere aittir.
Görevi: Sadece isimlere özgü bir durumdur (fiiller mecrûr olmaz). Bir ismin önüne harf-i cer (de/da, den/dan, e/a anlamı katan edatlar) geldiğinde veya bir isim tamlamasında tamlanan (Muzafun İleyh) olduğunda kelime Mecrûr olur.
Alâmet: Kesre (esre)
وَضَعَ الطَّالِبُ الْكِتَابَ فِي الْحَقِيبَةِ
Öğrenci kitabı çantaya koydu.
Örnekte: İsim-i cer (فِي) — mecrûr
Zâhirî ظاهر
Alâmet yazıda açıkça görünür.
الطَّالِبُ → ötre okunur.
Takdirî مقدر
Hareke gizli varsayılır; kelime şekli değişmez.
Maksûr, mankûs, mu'tel âhir.
Mahallî محلّي
Mebnî kelimelerde sonu sabit; görev cümleden anlaşılır.
Mâzî, emir, edat, zamir.
İsim irab özeti
Tam matris| Tür | Merfû | Mansûb | Mecrûr |
|---|---|---|---|
| Müfred / kırık çoğul | ötre | üstün | esre |
| Cemi müennes | ötre | esre (niyâbeten) | esre |
| Gayr-ı munsarif | ötre | üstün | üstün |
| Tesniye / cemi müzekker | ان / ون | ين | ين |
| Maksûr | takdirî | takdirî | takdirî |
| Mankûs | takdirî | açık üstün | takdirî |
| Esmâ-i hamse | و | ا | ي |
| Memdûd | ötre | üstün | esre |
Muzari fiil irab özeti
Tam matris| Tür | Merfû | Mansûb | Meczûm |
|---|---|---|---|
| Sahîh-i âhir | ötre | üstün | sükun |
| Mu'tel-i âhir (elif) | takdirî ötre | takdirî üstün | elif düşer |
| Mu'tel-i âhir (vâv/yâ) | takdirî ötre | açık üstün | illet düşer |
| Mu'tel-i evvel (misâl) | ötre | üstün | sükun |
| Mu'tel-i vasıt (ecvef) | ötre | üstün | orta illet düşer |
| Ef'al-i hamse | nûn kalır | nûn düşer | nûn düşer |
istisna kuralı · satır adına tıklayınca detay açılır
Hızlı erişim
Özetten doğrudan ilgili sekmeye geçin.
İrab Cetveli, Arapça isim ve fiil irabını matris, hareke rehberi, âmil-mamûl, terkip ve cümle tahlili sekmeleriyle ücretsiz sunan interaktif referans modülüdür; Nahiv ve Sarf derslerine bağlantılıdır.