Âmil
العامل
Kelimeyi belirli bir hale sokan sebep: edat, konum veya fiil.
Örnek: فِي، لَنْ، فاعل konumu
İrab Cetveli إ
Arapça İrab Master Sistemi — isim/fiil cetveli, âmil-mamûl, tahlil ve interaktif test
Test aşamasında
13 sekme · Nahivigasyon bağlantılı
Âmil → Mamûl → Alâmet zinciri · Nahivigasyon dersleriyle eşleştirilmiş içerik
İrab zinciri
Mamûl
المعمول
Âmilin etkilediği kelime; irab alan unsur.
Örnek: مفعول به، اسم جر، muzari fiil
Alâmet
العلامة
Halin dışarı görünen işareti: hareke veya harf.
Örnek: ötre، üstün، esre، sükûn، و/ي
Özet: âmil hali belirler → mamûl etkilenir → alâmet bunu gösterir. İsimlerde merfû / mansûb / mecrûr; muzari fiillerde merfû / mansûb / meczûm. Âmiller sekmesi →
Merfû, Mansûb, Mecrûr nedir?
Merfû = Ref (رفع), Mansûb = Nasb (نصب), Mecrûr = Cer (جر) — isimlerin üç temel irab hâlidir. Ref cümlenin omurgası, Nasb eyleme bağlı unsurlar, Cer ise edat veya izafetle çekilen isimler içindir.
Aşağıdaki cümleler Nahivigasyon Kitap 1 ünitelerinden alınmıştır; vurgulu kelime ilgili hâli gösterir.
Merfû
مرفوعRef رفع
Ref (رفع), ismin temel ve yükseltilmiş konumda olduğu hâl; Türkçede Merfû denir.
Görevi: Cümlenin temel direğidir. İşi yapan özne (Fâil) veya isim cümlesinin temel ögeleri (Mübteda ve Haber) her zaman Merfû olur.
Alâmet: Damme (ötre)
المُعَلِّمُ رَحِيمٌ
Öğretmen merhametlidir.
Örnekte: Mübteda — merfû
Mansûb
منصوبNasb نصب
Nasb (نصب), ismin eyleme veya başka bir unsura bağlandığı “indirilmiş” hâl; Türkçede Mansûb denir.
Görevi: Cümlede eylemden etkilenen nesneler (Mef'ûl) veya eylemin durumunu, zamanını, mekanını bildiren detaylar (Hâl, Zarf vb.) her zaman Mansûb olur.
Alâmet: Fetha (üstün)
قَرَأَتْ فَاطِمَةُ الْكِتَابَ
Fatima kitabı okudu.
Örnekte: Mef'ûl bih — mansûb
Mecrûr
مجرورCer جر
Cer (جر), ismin edat veya tamlama ilişkisiyle çekildiği hâl; Türkçede Mecrûr denir. Yalnızca isimlere aittir.
Görevi: Sadece isimlere özgü bir durumdur (fiiller mecrûr olmaz). Bir ismin önüne harf-i cer (de/da, den/dan, e/a anlamı katan edatlar) geldiğinde veya bir isim tamlamasında tamlanan (Muzafun İleyh) olduğunda kelime Mecrûr olur.
Alâmet: Kesre (esre)
وَضَعَ الطَّالِبُ الْكِتَابَ فِي الْحَقِيبَةِ
Öğrenci kitabı çantaya koydu.
Örnekte: İsim-i cer (فِي) — mecrûr
Zâhirî ظاهر
Alâmet yazıda açıkça görünür.
الطَّالِبُ → ötre okunur.
Takdirî مقدر
Hareke gizli varsayılır; kelime şekli değişmez.
Maksûr, mankûs, mu'tel âhir.
Mahallî محلّي
Mebnî kelimelerde sonu sabit; görev cümleden anlaşılır.
Mâzî, emir, edat, zamir.
İsim irab özeti
Tam matris| Tür | Merfû | Mansûb | Mecrûr |
|---|---|---|---|
| Müfred / kırık çoğul | ötre | üstün | esre |
| Cemi müennes | ötre | esre (niyâbeten) | esre |
| Gayr-ı munsarif | ötre | üstün | üstün |
| Tesniye / cemi müzekker | ان / ون | ين | ين |
| Maksûr | takdirî | takdirî | takdirî |
| Mankûs | takdirî | açık üstün | takdirî |
| Esmâ-i hamse | و | ا | ي |
| Memdûd | ötre | üstün | esre |
Muzari fiil irab özeti
Tam matris| Tür | Merfû | Mansûb | Meczûm |
|---|---|---|---|
| Sahîh-i âhir | ötre | üstün | sükun |
| Mu'tel-i âhir (elif) | takdirî ötre | takdirî üstün | elif düşer |
| Mu'tel-i âhir (vâv/yâ) | takdirî ötre | açık üstün | illet düşer |
| Mu'tel-i evvel (misâl) | ötre | üstün | sükun |
| Mu'tel-i vasıt (ecvef) | ötre | üstün | orta illet düşer |
| Ef'al-i hamse | nûn kalır | nûn düşer | nûn düşer |
istisna kuralı · satır adına tıklayınca detay açılır
Hızlı erişim
Özetten doğrudan ilgili sekmeye geçin.
İrab Cetveli, Arapça isim ve fiil irabını matris, hareke rehberi, âmil-mamûl, terkip ve cümle tahlili sekmeleriyle ücretsiz sunan interaktif referans modülüdür; Nahiv ve Sarf derslerine bağlantılıdır.