İleri
Edebiyat-Sanat
ذَكَاءٌ وَمِزَاحٌ: الجَاحِظُ
ذكاء ومزاح: الجاحظ
23 cümle
292 gramer
🇹🇷 Türkçe çeviri
🇬🇧 İngilizce çeviri
Metin (Harekesiz)
هو أبو عثمان عمرو بن بحر بن محبوب الليثي الكناني البصري، من كبار أئمة الأدب في العصر العباسي، ولد في مدينة البصرة ونشأ فقيرًا، وكان جاحظ العينين، عرف عنه خفة الروح، وميله إلى المزاح والفكاهة والسخرية.
طلب العلم في سن مبكرة، وقرأ القرآن ومبادئ اللغة على شيوخ بلده، فأخذ علم اللغة العربية وآدابها على أبي عبيدة محمد بن المثنى التميمي البصري، ودرس النحو على الأخفش، وأخذ الفقه والحديث على يد القاضي أبي يوسف قاضي قضاة بغداد، وأخذ علم الكلام على يد إبراهيم بن سيار النظام المعتزلي، وتصدر للتدريس، وتولى ديوان الرسائل للخليفة المأمون.
وكان له ميل واضح إلى القراءة والمطالعة حتى ملت منه أمه وهجرته، وظل هذا الميل ملازما له طيلة حياته، حتى اشتهر عنه أنه كان يستأجر دكاكين الوراقين ويبيت فيها؛ لقراءة ما يستطيع قراءته، فتكونت لديه ثقافة واسعة ومعارف هائلة في فقه اللغة وآدابها والنحو والشعر.
قال العلامة ابن خلدون عند الكلام عن علم الأدب: وسمعنا من شيوخنا في مجالس التعليم أن أصول هذا الفن وأركانه أربعة كتب: "أدب الكاتب" لابن قتيبة، وكتاب "الكامل" للمبرد، وكتاب "البيان والتبيين" للجاحظ، وكتاب "الأمالي" لأبي علي القالي، وما سوى هذه الأربعة فتبع لها.
يقول عنه ياقوت الحموي في كتابه "معجم الأدباء" باختصار: أبو عثمان الجاحظ، خطيب المسلمين، وشيخ المتكلمين، وصاحب نوادر حبيب القلوب، وشيخ الأدب، ولسان العرب، كتبه رياض زاهرة، ورسائله أفنان مثمرة، الخلفاء تعرفه، والأمراء تصافيه وتنادمه، والعلماء تأخذ عنه، والخاصة تسلم له، والعامة تحبه، جمع بين اللسان والقلم، وبين الفطنة والعلم، وبين الرأي والأدب، وبين النثر والنظم، وبين الذكاء والفهم، طال عمره، وفشت حكمته.
وكان يجيد العديد من اللغات كالفارسية واليونانية والهندية، كثير التأليف بلغت كتبه أكثر من ثلاثمائة كتاب، في موضوعات مختلفة جلها من الأدب وفنونه، ومن بلاغته في أهمية العلم وقيمته، قوله: فضل العلم يعرفه الأديب، وسقام الحرص ليس له دواء، وداء الجهل ليس له طبيب.
طلب العلم في سن مبكرة، وقرأ القرآن ومبادئ اللغة على شيوخ بلده، فأخذ علم اللغة العربية وآدابها على أبي عبيدة محمد بن المثنى التميمي البصري، ودرس النحو على الأخفش، وأخذ الفقه والحديث على يد القاضي أبي يوسف قاضي قضاة بغداد، وأخذ علم الكلام على يد إبراهيم بن سيار النظام المعتزلي، وتصدر للتدريس، وتولى ديوان الرسائل للخليفة المأمون.
وكان له ميل واضح إلى القراءة والمطالعة حتى ملت منه أمه وهجرته، وظل هذا الميل ملازما له طيلة حياته، حتى اشتهر عنه أنه كان يستأجر دكاكين الوراقين ويبيت فيها؛ لقراءة ما يستطيع قراءته، فتكونت لديه ثقافة واسعة ومعارف هائلة في فقه اللغة وآدابها والنحو والشعر.
قال العلامة ابن خلدون عند الكلام عن علم الأدب: وسمعنا من شيوخنا في مجالس التعليم أن أصول هذا الفن وأركانه أربعة كتب: "أدب الكاتب" لابن قتيبة، وكتاب "الكامل" للمبرد، وكتاب "البيان والتبيين" للجاحظ، وكتاب "الأمالي" لأبي علي القالي، وما سوى هذه الأربعة فتبع لها.
يقول عنه ياقوت الحموي في كتابه "معجم الأدباء" باختصار: أبو عثمان الجاحظ، خطيب المسلمين، وشيخ المتكلمين، وصاحب نوادر حبيب القلوب، وشيخ الأدب، ولسان العرب، كتبه رياض زاهرة، ورسائله أفنان مثمرة، الخلفاء تعرفه، والأمراء تصافيه وتنادمه، والعلماء تأخذ عنه، والخاصة تسلم له، والعامة تحبه، جمع بين اللسان والقلم، وبين الفطنة والعلم، وبين الرأي والأدب، وبين النثر والنظم، وبين الذكاء والفهم، طال عمره، وفشت حكمته.
وكان يجيد العديد من اللغات كالفارسية واليونانية والهندية، كثير التأليف بلغت كتبه أكثر من ثلاثمائة كتاب، في موضوعات مختلفة جلها من الأدب وفنونه، ومن بلاغته في أهمية العلم وقيمته، قوله: فضل العلم يعرفه الأديب، وسقام الحرص ليس له دواء، وداء الجهل ليس له طبيب.
Metin (Harekeli)
هُوَ أَبُو عُثْمَانَ عَمْرُو بْنُ بَحْرِ بْنِ مَحْبُوبٍ اللَّيْثِيُّ الْكِنَانِيُّ الْبَصْرِيُّ، مِنْ كِبَارِ أَئِمَّةِ الْأَدَبِ فِي الْعَصْرِ الْعَبَّاسِيِّ، وُلِدَ فِي مَدِينَةِ الْبَصْرَةِ وَنَشَأَ فَقِيرًا، وَكَانَ جَاحِظَ الْعَيْنَيْنِ، عُرِفَ عَنْهُ خِفَّةُ الرُّوحِ، وَمَيْلُهُ إِلَى الْمِزَاحِ وَالْفُكَاهَةِ وَالسُّخْرِيَّةِ.
طَلَبَ الْعِلْمَ فِي سِنٍّ مُبَكِّرَةٍ، وَقَرَأَ الْقُرْآنَ وَمَبَادِئَ اللُّغَةِ عَلَى شُيُوخِ بَلَدِهِ، فَأَخَذَ عِلْمَ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ وَآدَابَهَا عَلَى أَبِي عُبَيْدَةَ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُثَنَّى التَّمِيمِيِّ الْبَصْرِيِّ، وَدَرَسَ النَّحْوَ عَلَى الْأَخْفَشِ، وَأَخَذَ الْفِقْهَ وَالْحَدِيثَ عَلَى يَدِ الْقَاضِي أَبِي يُوسُفَ قَاضِي قُضَاةِ بَغْدَادَ، وَأَخَذَ عِلْمَ الْكَلَامِ عَلَى يَدِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَيَّارٍ النَّظَّامِ الْمُعْتَزِلِيِّ، وَتَصَدَّرَ لِلتَّدْرِيسِ، وَتَوَلَّى دِيوَانَ الرَّسَائِلِ لِلْخَلِيفَةِ الْمَأْمُونِ.
وَكَانَ لَهُ مَيْلٌ وَاضِحٌ إِلَى الْقِرَاءَةِ وَالْمُطَالَعَةِ حَتَّى مَلَّتْ مِنْهُ أُمُّهُ وَهَجَرَتْهُ، وَظَلَّ هَذَا الْمَيْلُ مُلَازِمًا لَهُ طِيلَةَ حَيَاتِهِ، حَتَّى اشْتَهَرَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَسْتَأْجِرُ دَكَاكِينَ الْوَرَّاقِينَ وَيَبِيتُ فِيهَا؛ لِقِرَاءَةِ مَا يَسْتَطِيعُ قِرَاءَتَهُ، فَتَكَوَّنَتْ لَدَيْهِ ثَقَافَةٌ وَاسِعَةٌ وَمَعَارِفُ هَائِلَةٌ فِي فِقْهِ اللُّغَةِ وَآدَابِهَا وَالنَّحْوِ وَالشِّعْرِ.
قَالَ الْعَلَّامَةُ ابْنُ خَلْدُونَ عِنْدَ الْكَلَامِ عَنْ عِلْمِ الْأَدَبِ: وَسَمِعْنَا مِنْ شُيُوخِنَا فِي مَجَالِسِ التَّعْلِيمِ أَنَّ أُصُولَ هَذَا الْفَنِّ وَأَرْكَانَهُ أَرْبَعَةُ كُتُبٍ: "أَدَبُ الْكَاتِبِ" لِابْنِ قُتَيْبَةَ، وَكِتَابُ "الْكَامِلِ" لِلْمُبَرِّدِ، وَكِتَابُ "الْبَيَانِ وَالتَّبْيِينِ" لِلْجَاحِظِ، وَكِتَابُ "الْأَمَالِي" لِأَبِي عَلِيِّ الْقَالِي، وَمَا سِوَى هَذِهِ الْأَرْبَعَةِ فَتَبَعٌ لَهَا.
يَقُولُ عَنْهُ يَاقُوتٌ الْحَمَوِيُّ فِي كِتَابِهِ "مُعْجَمُ الْأُدَبَاءِ" بِاخْتِصَارٍ: أَبُو عُثْمَانَ الْجَاحِظُ، خَطِيبُ الْمُسْلِمِينَ، وَشَيْخُ الْمُتَكَلِّمِينَ، وَصَاحِبُ نَوَادِرَ حَبِيبِ الْقُلُوبِ، وَشَيْخُ الْأَدَبِ، وَلِسَانُ الْعَرَبِ، كُتُبُهُ رِيَاضٌ زَاهِرَةٌ، وَرَسَائِلُهُ أَفْنَانٌ مُثْمِرَةٌ، الْخُلَفَاءُ تَعْرِفُهُ، وَالأُمَرَاءُ تُصَافِيهِ وَتُنَادِمُهُ، وَالْعُلَمَاءُ تَأْخُذُ عَنْهُ، وَالْخَاصَّةُ تُسَلِّمُ لَهُ، وَالْعَامَّةُ تُحِبُّهُ، جَمَعَ بَيْنَ اللِّسَانِ وَالْقَلَمِ، وَبَيْنَ الفِطْنَةِ وَالْعِلْمِ، وَبَيْنَ الرَّأْيِ وَالأَدَبِ، وَبَيْنَ النَّثْرِ وَالنَّظْمِ، وَبَيْنَ الذَّكَاءِ وَالْفَهْمِ، طَالَ عُمْرُهُ، وَفَشَتْ حِكْمَتُهُ.
وَكَانَ يُجِيدُ الْعَدِيدَ مِنَ اللُّغَاتِ كَالْفَارِسِيَّةِ وَالْيُونَانِيَّةِ وَالْهِنْدِيَّةِ، كَثِيرَ التَّأْلِيفِ بَلَغَتْ كُتُبُهُ أَكْثَرَ مِنْ ثَلَاثِمِائَةِ كِتَابٍ، فِي مَوْضُوعَاتٍ مُخْتَلِفَةٍ جُلُّهَا مِنَ الْأَدَبِ وَفُنُونِهِ، وَمِنْ بَلَاغَتِهِ فِي أَهَمِّيَّةِ الْعِلْمِ وَقِيْمَتِهِ، قَوْلُهُ: فَضْلُ الْعِلْمِ يَعْرِفُهُ الْأَدِيبُ، وَسَقَامُ الْحِرْصِ لَيْسَ لَهُ دَوَاءٌ، وَدَاءُ الْجَهْلِ لَيْسَ لَهُ طَبِيبٌ.
طَلَبَ الْعِلْمَ فِي سِنٍّ مُبَكِّرَةٍ، وَقَرَأَ الْقُرْآنَ وَمَبَادِئَ اللُّغَةِ عَلَى شُيُوخِ بَلَدِهِ، فَأَخَذَ عِلْمَ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ وَآدَابَهَا عَلَى أَبِي عُبَيْدَةَ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُثَنَّى التَّمِيمِيِّ الْبَصْرِيِّ، وَدَرَسَ النَّحْوَ عَلَى الْأَخْفَشِ، وَأَخَذَ الْفِقْهَ وَالْحَدِيثَ عَلَى يَدِ الْقَاضِي أَبِي يُوسُفَ قَاضِي قُضَاةِ بَغْدَادَ، وَأَخَذَ عِلْمَ الْكَلَامِ عَلَى يَدِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَيَّارٍ النَّظَّامِ الْمُعْتَزِلِيِّ، وَتَصَدَّرَ لِلتَّدْرِيسِ، وَتَوَلَّى دِيوَانَ الرَّسَائِلِ لِلْخَلِيفَةِ الْمَأْمُونِ.
وَكَانَ لَهُ مَيْلٌ وَاضِحٌ إِلَى الْقِرَاءَةِ وَالْمُطَالَعَةِ حَتَّى مَلَّتْ مِنْهُ أُمُّهُ وَهَجَرَتْهُ، وَظَلَّ هَذَا الْمَيْلُ مُلَازِمًا لَهُ طِيلَةَ حَيَاتِهِ، حَتَّى اشْتَهَرَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَسْتَأْجِرُ دَكَاكِينَ الْوَرَّاقِينَ وَيَبِيتُ فِيهَا؛ لِقِرَاءَةِ مَا يَسْتَطِيعُ قِرَاءَتَهُ، فَتَكَوَّنَتْ لَدَيْهِ ثَقَافَةٌ وَاسِعَةٌ وَمَعَارِفُ هَائِلَةٌ فِي فِقْهِ اللُّغَةِ وَآدَابِهَا وَالنَّحْوِ وَالشِّعْرِ.
قَالَ الْعَلَّامَةُ ابْنُ خَلْدُونَ عِنْدَ الْكَلَامِ عَنْ عِلْمِ الْأَدَبِ: وَسَمِعْنَا مِنْ شُيُوخِنَا فِي مَجَالِسِ التَّعْلِيمِ أَنَّ أُصُولَ هَذَا الْفَنِّ وَأَرْكَانَهُ أَرْبَعَةُ كُتُبٍ: "أَدَبُ الْكَاتِبِ" لِابْنِ قُتَيْبَةَ، وَكِتَابُ "الْكَامِلِ" لِلْمُبَرِّدِ، وَكِتَابُ "الْبَيَانِ وَالتَّبْيِينِ" لِلْجَاحِظِ، وَكِتَابُ "الْأَمَالِي" لِأَبِي عَلِيِّ الْقَالِي، وَمَا سِوَى هَذِهِ الْأَرْبَعَةِ فَتَبَعٌ لَهَا.
يَقُولُ عَنْهُ يَاقُوتٌ الْحَمَوِيُّ فِي كِتَابِهِ "مُعْجَمُ الْأُدَبَاءِ" بِاخْتِصَارٍ: أَبُو عُثْمَانَ الْجَاحِظُ، خَطِيبُ الْمُسْلِمِينَ، وَشَيْخُ الْمُتَكَلِّمِينَ، وَصَاحِبُ نَوَادِرَ حَبِيبِ الْقُلُوبِ، وَشَيْخُ الْأَدَبِ، وَلِسَانُ الْعَرَبِ، كُتُبُهُ رِيَاضٌ زَاهِرَةٌ، وَرَسَائِلُهُ أَفْنَانٌ مُثْمِرَةٌ، الْخُلَفَاءُ تَعْرِفُهُ، وَالأُمَرَاءُ تُصَافِيهِ وَتُنَادِمُهُ، وَالْعُلَمَاءُ تَأْخُذُ عَنْهُ، وَالْخَاصَّةُ تُسَلِّمُ لَهُ، وَالْعَامَّةُ تُحِبُّهُ، جَمَعَ بَيْنَ اللِّسَانِ وَالْقَلَمِ، وَبَيْنَ الفِطْنَةِ وَالْعِلْمِ، وَبَيْنَ الرَّأْيِ وَالأَدَبِ، وَبَيْنَ النَّثْرِ وَالنَّظْمِ، وَبَيْنَ الذَّكَاءِ وَالْفَهْمِ، طَالَ عُمْرُهُ، وَفَشَتْ حِكْمَتُهُ.
وَكَانَ يُجِيدُ الْعَدِيدَ مِنَ اللُّغَاتِ كَالْفَارِسِيَّةِ وَالْيُونَانِيَّةِ وَالْهِنْدِيَّةِ، كَثِيرَ التَّأْلِيفِ بَلَغَتْ كُتُبُهُ أَكْثَرَ مِنْ ثَلَاثِمِائَةِ كِتَابٍ، فِي مَوْضُوعَاتٍ مُخْتَلِفَةٍ جُلُّهَا مِنَ الْأَدَبِ وَفُنُونِهِ، وَمِنْ بَلَاغَتِهِ فِي أَهَمِّيَّةِ الْعِلْمِ وَقِيْمَتِهِ، قَوْلُهُ: فَضْلُ الْعِلْمِ يَعْرِفُهُ الْأَدِيبُ، وَسَقَامُ الْحِرْصِ لَيْسَ لَهُ دَوَاءٌ، وَدَاءُ الْجَهْلِ لَيْسَ لَهُ طَبِيبٌ.
1
ذَكَاءٌ وَمِزَاحٌ: الجَاحِظُ
🇹🇷
Zeka ve Mizah: El-Cahiz
🇬🇧
Intelligence and Humor: Al-Jahiz
2
هُوَ أَبُو عُثْمَانَ عَمْرُو بْنُ بَحْرِ بْنِ مَحْبُوبٍ اللَّيْثِيُّ الْكِنَانِيُّ الْبَصْرِيُّ، مِنْ كِبَارِ أَئِمَّةِ الْأَدَبِ فِي الْعَصْرِ الْعَبَّاسِيِّ،
🇹🇷
Ebu Osman Amr bin Bahr bin Mahbub el-Leysi el-Kinani el-Basri, Abbasi döneminin büyük edebiyatçılarından biridir.
🇬🇧
He is Abu Uthman Amr ibn Bahr ibn Mahboub al-Laithi al-Kinani al-Basri, one of the great literary figures of the Abbasid era.
3
وُلِدَ فِي مَدِينَةِ الْبَصْرَةِ وَنَشَأَ فَقِيرًا،
🇹🇷
Basra şehrinde doğdu ve fakirlik içinde büyüdü.
🇬🇧
He was born in the city of Basra and grew up in poverty.
4
وَكَانَ جَاحِظَ الْعَيْنَيْنِ، عُرِفَ عَنْهُ خِفَّةُ الرُّوحِ، وَمَيْلُهُ إِلَى الْمِزَاحِ وَالْفُكَاهَةِ وَالسُّخْرِيَّةِ.
🇹🇷
Ve gözleri pörtlekti, şen şakraklılığı, mizah, espiri ve alaycılığa meyli ile tanınırdı.
🇬🇧
And his eyes were bulging, he was known for his jovial nature and his penchant for humor, wit and sarcasm.
5
طَلَبَ الْعِلْمَ فِي سِنٍّ مُبَكِّرَةٍ، وَقَرَأَ الْقُرْآنَ وَمَبَادِئَ اللُّغَةِ عَلَى شُيُوخِ بَلَدِهِ،
🇹🇷
Genç yaşta ilim öğrenmeye başladı ve ülkesinin alimlerinden Kur’an ve dil ilkelerini öğrendi.
🇬🇧
He sought knowledge at an early age, reading the Quran and the principles of language from the scholars of his country.
6
فَأَخَذَ عِلْمَ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ وَآدَابَهَا عَلَى أَبِي عُبَيْدَةَ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُثَنَّى التَّمِيمِيِّ الْبَصْرِيِّ،
🇹🇷
Arap dili ve edebiyatı bilgilerini Ebu Ubeyde Muhammed bin Müsenna et-Temimi el-Basri'den aldı.
🇬🇧
He acquired knowledge of Arabic language and its literature from Abu Ubayda Muhammad ibn al-Muthanna al-Tamimi al-Basri.
7
وَدَرَسَ النَّحْوَ عَلَى الْأَخْفَشِ، وَأَخَذَ الْفِقْهَ وَالْحَدِيثَ عَلَى يَدِ الْقَاضِي أَبِي يُوسُفَ قَاضِي قُضَاةِ بَغْدَادَ، وَأَخَذَ عِلْمَ الْكَلَامِ عَلَى يَدِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَيَّارٍ النَّظَّامِ الْمُعْتَزِلِيِّ،
🇹🇷
Nahiv ilmini el-Ahfeş’ten, fıkıh ve hadis bilgilerini Bağdat Kādılkudât’ı Ebu Yusuf'tan, kelam ilmini ise Mutezile mezhebine mensup İbrahim bin Seyyâr en-Nazzâm’dan okumuştur.
🇬🇧
He studied grammar under al-Akhfash, and learned jurisprudence and hadith from Qadi Abu Yusuf, the judge of judges in Baghdad, he also studied theology under the Mutazilite scholar Ibrahim ibn Sayyar al-Nazzam.
8
وَتَصَدَّرَ لِلتَّدْرِيسِ، وَتَوَلَّى دِيوَانَ الرَّسَائِلِ لِلْخَلِيفَةِ الْمَأْمُونِ.
🇹🇷
Eğitimin başına geçti ve Halife Memun’un yazı işleri divanında görev almıştır.
🇬🇧
He became the head of education and served in the editorial board of Caliph al-Ma'mun.
9
وَكَانَ لَهُ مَيْلٌ وَاضِحٌ إِلَى الْقِرَاءَةِ وَالْمُطَالَعَةِ حَتَّى مَلَّتْ مِنْهُ أُمُّهُ وَهَجَرَتْهُ،
🇹🇷
Okumaya ve öğrenmeye karşı belirgin bir eğilimi vardı, öyle ki annesi ondan bıkmış ve onu terk etmişti.
🇬🇧
He had a clear inclination towards reading and studying, to the extent that his mother grew tired of him and abandoned him.
10
وَظَلَّ هَذَا الْمَيْلُ مُلَازِمًا لَهُ طِيلَةَ حَيَاتِهِ، حَتَّى اشْتَهَرَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَسْتَأْجِرُ دَكَاكِينَ الْوَرَّاقِينَ وَيَبِيتُ فِيهَا؛ لِقِرَاءَةِ مَا يَسْتَطِيعُ قِرَاءَتَهُ،
🇹🇷
Bu eğilim hayatı boyunca devam etmiştir, hatta (onun hakkında) kitapçılardan dükkanları kiralayıp orada okuyabildiği kadar çok okumak için gecelediği meşhur olmuştur.
🇬🇧
This tendency continued throughout his life, and it became famous that he would rent bookstores and spend the night there to read as much as he could.
11
فَتَكَوَّنَتْ لَدَيْهِ ثَقَافَةٌ وَاسِعَةٌ وَمَعَارِفُ هَائِلَةٌ فِي فِقْهِ اللُّغَةِ وَآدَابِهَا وَالنَّحْوِ وَالشِّعْرِ.
🇹🇷
Böylece dil bilgisi, edebiyat, nahiv ve şiir konularında geniş bir kültür ve muhteşem bir bilgi birikimi onda oluşmuştur.
🇬🇧
Thus, a broad culture and an impressive accumulation of knowledge in grammar, literature, nahw, and poetry were formed in him.
12
قَالَ الْعَلَّامَةُ ابْنُ خَلْدُونَ عِنْدَ الْكَلَامِ عَنْ عِلْمِ الْأَدَبِ:
🇹🇷
Allame İbn Haldun, edebiyat ilmi hakkında konuşurken demiştir ki:
🇬🇧
The scholar Ibn Khaldun, while talking about the science of literature, said:
13
وَسَمِعْنَا مِنْ شُيُوخِنَا فِي مَجَالِسِ التَّعْلِيمِ أَنَّ أُصُولَ هَذَا الْفَنِّ وَأَرْكَانَهُ أَرْبَعَةُ كُتُبٍ: "أَدَبُ الْكَاتِبِ" لِابْنِ قُتَيْبَةَ، وَكِتَابُ "الْكَامِلِ" لِلْمُبَرِّدِ، وَكِتَابُ "الْبَيَانِ وَالتَّبْيِينِ" لِلْجَاحِظِ، وَكِتَابُ "الْأَمَالِي" لِأَبِي عَلِيِّ الْقَالِي، وَمَا سِوَى هَذِهِ الْأَرْبَعَةِ فَتَبَعٌ لَهَا.
🇹🇷
"Eğitim meclislerimizde hocalarımızdan bu sanatın temellerinin ve direklerinin dört kitap olduğunu duyduk: İbn Kuteybe’nin 'Adabü'l-Katib', Mübarek'in 'el-Kamil', Cahiz'in 'el-Beyan ve't-Tabyin' ve Ebu Ali el-Kali’nin 'el-Emali' adlı kitaplarıdır. Bu dört kitap dışındakiler bunların türevidir."
🇬🇧
"We have heard from our teachers in educational gatherings that the foundations and pillars of this art are four books: 'Adab al-Katib' by Ibn Qutaybah, 'Al-Kamil' by al-Mubarrad, 'Al-Bayan wa al-Tabyin' by al-Jahiz, and 'Al-Amali' by Abu Ali al-Qali. Everything else is a supplement to these four."
14
يَقُولُ عَنْهُ يَاقُوتٌ الْحَمَوِيُّ فِي كِتَابِهِ "مُعْجَمُ الْأُدَبَاءِ" بِاخْتِصَارٍ:
🇹🇷
Yakut el-Hamavi, "Mu'cemü'l-Udebâ" adlı eserinde kısaca onun hakkında şöyle der:
🇬🇧
Yaqut al-Hamawi, in his book "Mu'jam al-Udaba", briefly describes him:
15
أَبُو عُثْمَانَ الْجَاحِظُ، خَطِيبُ الْمُسْلِمِينَ، وَشَيْخُ الْمُتَكَلِّمِينَ، وَصَاحِبُ نَوَادِرَ حَبِيبِ الْقُلُوبِ، وَشَيْخُ الْأَدَبِ، وَلِسَانُ الْعَرَبِ،
🇹🇷
Ebu Osman el-Cahiz, Müslümanların hatibi, kelamcıların şeyhi, nüktedan, kalplerin sevgilisi, edebiyatın şeyhi, Arap’ların dili.
🇬🇧
Abu Uthman al-Jahiz, the orator of the Muslims, the sheikh of theologians, the witty, the darling of hearts, the sheikh of literature, the tongue of the Arabs.
16
كُتُبُهُ رِيَاضٌ زَاهِرَةٌ، وَرَسَائِلُهُ أَفْنَانٌ مُثْمِرَةٌ،
🇹🇷
Kitapları çiçek açan bahçelerdir, mektupları meyve veren dallardır.
🇬🇧
His books are blooming gardens, and his letters are fruitful branches.
17
الْخُلَفَاءُ تَعْرِفُهُ، وَالأُمَرَاءُ تُصَافِيهِ وَتُنَادِمُهُ، وَالْعُلَمَاءُ تَأْخُذُ عَنْهُ، وَالْخَاصَّةُ تُسَلِّمُ لَهُ، وَالْعَامَّةُ تُحِبُّهُ،
🇹🇷
Halifeler onu tanır, emirler ona yakınlık kurar ve sohbet eder, alimler ondan ilim alır, seçkin kimseler onu kabullenir, halk onu sever.
🇬🇧
Caliphs know him, princes are friendly with him and enjoy his company, scholars take knowledge from him, elites acknowledge him, and the public loves him.
18
جَمَعَ بَيْنَ اللِّسَانِ وَالْقَلَمِ، وَبَيْنَ الفِطْنَةِ وَالْعِلْمِ، وَبَيْنَ الرَّأْيِ وَالأَدَبِ، وَبَيْنَ النَّثْرِ وَالنَّظْمِ، وَبَيْنَ الذَّكَاءِ وَالْفَهْمِ،
🇹🇷
Dil ile kalemi, zeka ile ilmi, düşünce ile edebiyatı, düzyazı ile şiiri, zeka ile anlayışı birleştirmiştir.
🇬🇧
He combined tongue and pen, intelligence and knowledge, opinion and literature, prose and poetry, and intelligence and understanding.
19
طَالَ عُمْرُهُ، وَفَشَتْ حِكْمَتُهُ.
🇹🇷
Ömrü uzun oldu, hikmeti yayıldı.
🇬🇧
He lived a long life, and his wisdom spread.
20
وَكَانَ يُجِيدُ الْعَدِيدَ مِنَ اللُّغَاتِ كَالْفَارِسِيَّةِ وَالْيُونَانِيَّةِ وَالْهِنْدِيَّةِ،
🇹🇷
Farsça, Yunanca ve Hintçe gibi bir çok dili iyi bilirdi.
🇬🇧
He knew many languages such as Persian, Greek and Hindi well.
21
كَثِيرَ التَّأْلِيفِ بَلَغَتْ كُتُبُهُ أَكْثَرَ مِنْ ثَلَاثِمِائَةِ كِتَابٍ، فِي مَوْضُوعَاتٍ مُخْتَلِفَةٍ جُلُّهَا مِنَ الْأَدَبِ وَفُنُونِهِ،
🇹🇷
Çok sayıda eser yazmış, çoğunluğu edebiyat ve dallarında olmak üzere çeşitli alanlardaki kitaplarının sayısı üç yüzden fazlaya ulaşmıştır.
🇬🇧
He has written numerous works, and the number of his books in various fields, most of which are in literature and its branches, has reached more than three hundred.
22
وَمِنْ بَلَاغَتِهِ فِي أَهَمِّيَّةِ الْعِلْمِ وَقِيْمَتِهِ، قَوْلُهُ:
🇹🇷
İlmin önemi ve değeri konusundaki etkileyici ifadelerinden biri şudur:
🇬🇧
Among his eloquent statements on the importance and value of knowledge is:
23
فَضْلُ الْعِلْمِ يَعْرِفُهُ الْأَدِيبُ، وَسَقَامُ الْحِرْصِ لَيْسَ لَهُ دَوَاءٌ، وَدَاءُ الْجَهْلِ لَيْسَ لَهُ طَبِيبٌ.
🇹🇷
"İlmin faziletini edebiyatçı bilir, hırsın hastalığının ilacı yoktur ve cehaletin hastalığının doktoru yoktur."
🇬🇧
"The virtue of knowledge is known by the literate, the disease of greed has no cure, and the disease of ignorance has no doctor."
| Kelime | Anlam (TR) | Anlam (EN) | Gramer Açıklaması |
|---|---|---|---|
| ذَكَاءٌ | Zeka | Intelligence |
-
-
|
| وَمِزَاحٌ | ve Mizah | and Humor |
-
-
|
| الجَاحِظُ | El-Cahiz | Al-Jahiz |
-
-
|
| هُوَ | o | he |
mübteda
al-mubtada
|
| أَبُو | Ebu | Abu |
“أَبُوعُثْمَانَ” birlikte haberdir
“أَبُوعُثْمَانَ” is khabar together here
|
| عُثْمَانَ | Osman | Uthman |
“أَبُوعُثْمَانَ” birlikte haberdir
“أَبُوعُثْمَانَ” is khabar here
|
| عَمْرُ | Amr | Amr |
bedel
badal
|
| بْنُ | Bin | Ibn |
sıfat, aynı zamanda muzaf
as-sifatu, and also mudaaf
|
| بَحْرِ | Bahr | Bahr |
muzafun ileyh aynı zamanda muzaf
mudaafun ilayh and also mudaaf
|
| بْنِ | Bin | Ibn |
muzafun ileyh aynı zamanda muzaf
mudaafun ilayh and also mudaaf
|
| مَحْبُوبٍ | Mahbub | Mahboub |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| اللَّيْثِيُّ | El-Leysi | Al-Laithi |
“أَبُو عُثْمَانَ”nin sıfatı
as-sifatu of “أَبُو عُثْمَانَ”
|
| الْكِنَانِيُّ | El-Kinani | Al-Kinani |
“أَبُو عُثْمَانَ”nın sıfatı
as-sifatu of “أَبُو عُثْمَانَ”
|
| الْبَصْرِيُّ | El-Basri | Al-Basri |
“أَبُو عُثْمَانَ”nın sıfatı
as-sifatu of “أَبُو عُثْمَانَ”
|
| مِنْ | -den, -dan | of, from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| كِبَارِ | büyükler | great ones |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| أَئِمَّةِ | önderler | scholars |
muzafun ileyh, aynı zamanda muzaf
mudaafun ilayh, and also mudaaf
|
| الْأَدَبِ | edebiyat | literature |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| فِي | içinde, -de, -da | in |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| الْعَصْرِ | devir, çağ | era |
mecrur
majroor
|
| الْعَبَّاسِيِّ | Abbasi | Abbasid |
sıfat
as-sifatu
|
| وُلِدَ | doğdu | was born |
meçhul mazi fiil
fi'lu madi majhool
|
| فِي | -de, -da | in |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| مَدِينَةِ | şehir | city |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| الْبَصْرَةِ | Basra | Basra |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَنَشَأَ | ve büyüdü | and grew up |
“وَ” atıf harfi, “نَشَأَ” mazi fiil
“وَ” is harf al-'atf and “نَشَأَ” is fi'lu madi
|
| فَقِيرًا | fakir | poor |
hal
hâl
|
| وَكَانَ | ve idi | and he was |
“وَ” atıf harfi, “كَانَ” nakıs mazi fiil, ismi müstetir “هُوَ”
“وَ” is harf al-'atf and “كَانَ” is fi'lu maadi naaqis, ismu kaana is mustatir “هُوَ” here
|
| جَاحِظَ | pörtlek | bulging, protruding |
“كَانَ” nin ismidir, aynı zamanda muzaf
ismu kaana, and also mudaaf
|
| الْعَيْنَيْنِ | iki göz | (two) eyes |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| عُرِفَ | (bununla) bilindi, tanındı | he was known for |
meçhul mazi fiil
fi'lu madi majhool
|
| عَنْهُ | * | * |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| خِفَّةُ | şen-şakraklık | cheerfulness |
naibi fail, aynı zamanda muzaf
na'ib al-faa'il, and also mudaaf
|
| الرُّوحِ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَمَيْلُهُ | ve eğilimi | and his tendency |
“وَ” atıf harf-i, “مَيْلُ” matuf, aynı zamanda muzaf, “هُ” muzafun ileyh
“وَ” is harf al-'atf, “مَيْلُ” is ma'toof, and also mudaaf, “هُ” is mudaafun ilayh
|
| إِلَى | -e doğru | towards |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| الْمِزَاحِ | mizah | humor |
mecrur
majroor
|
| وَالْفُكَاهَةِ | ve espri | and wit |
“وَ” atıf harf-i, “الْفُكَاهَةِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْفُكَاهَةِ” is al-ma'toof
|
| وَالسُّخْرِيَّةِ | alaycılık | and mockery, and satire |
“وَ” atıf harf-i, “السُّخْرِيَةِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “السُّخْرِيَةِ” is al-ma'toof
|
| طَلَبَ | talep etti | to request |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| الْعِلْمَ | ilim | knowledge |
mef’ulun bih
maf'oolun bih
|
| فِي | -de, -da | in |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| سِنٍّ | yaş | age |
mecrur
majroor
|
| مُبَكِّرَةٍ | erken | early |
sıfat
as-sifatu
|
| وَقَرَأَ | ve okudu | and he read |
“وَ” atıf harf-i, “قَرَأَ” mazi fiil
“وَ” is harf al-'atf and “قَرَأَ” is fi'lu madi
|
| الْقُرْآنَ | Kur'an | The Quran |
mefulun bih
maf'oolun bih
|
| وَمَبَادِئَ | ve ilkeler | and principles |
“وَ” atıf harf-i, “مَبَادِئَ” matuf, aynı zamanda muzaf
“وَ” is harf al-'atf and “مَبَادِئَ” is al-ma'toof, and also mudaaf
|
| اللُّغَةِ | dil | language |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| عَلَى | üzerinde, -de, -da | from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| شُيُوخِ | alimler | scholars |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| بَلَدِهِ | memleketi | his country |
“بَلَدِ” muzafun ileyh, aynı zamanda muzaf, “هِ” muzafun ileyh
“بَلَدِ” is mudaafun ilayh, and also mudaaf, “هِ” is mudaafun ilayh
|
| فَأَخَذَ | ve aldı | he acquired |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| عِلْمَ | bilgi | knowledge |
mefulun bih, aynı zamanda muzaf
maf'oolun bih, and also mudaaf
|
| اللُّغَةِ | dil | language |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| الْعَرَبِيَّةِ | Arapça | Arabic |
sıfat
as-sifatu
|
| وَآدَابَهَا | ve edebiyatı | and its literature |
“وَ” atıf harfi, “آدَابَ” matuf, aynı zamanda muzaf “هَا” muzafun ileyh
“وَ” is harf al-'atf and “آدَابَ” is al-ma'toof, and also mudaaf, “هَا” is mudaafun ilayh
|
| عَلَى | üzerinde, -de, -da | from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| أَبِي | Ebu Ubeyde | Abu Ubayda |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| عُبَيْدَةَ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| مُحَمَّدِ | Muhammed | Muhammad |
atfı beyan
atf al-bayan
|
| بْنِ | Bin | Ibn |
sıfat, aynı zamanda muzaf
as-sifatu, and also mudaaf
|
| الْمُثَنَّى | Müsenna | al-Muthanna |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| التَّمِيمِيِّ | Temimi | al-Tamimi |
sıfat
as-sifatu
|
| الْبَصْرِيِّ | Basri | al-Basri |
sıfat
as-sifatu
|
| وَدَرَسَ | ve öğrendi | and he studied |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| النَّحْوَ | nahiv | grammar |
mefulun bih
maf'oolun bih
|
| عَلَى | üzerinde, -de, -da | from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| الْأَخْفَشِ | Ahfeş | al-Akhfash |
mecrur
majroor
|
| وَأَخَذَ | ve aldı | and he acquired |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| الْفِقْهَ | fıkıh | jurisprudence |
mefulun bih
maf'oolun bih
|
| وَالْحَدِيثَ | hadis | hadith |
“وَ” atıf harfi, “الْحَدِيثَ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْحَدِيثَ” is al-ma'toof
|
| عَلَى | üzerinde, -de, -da | from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| يَدِ | el | hand |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| الْقَاضِي | kadı | judge |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| أَبِي | Ebu | Abu |
“أَبِي يُوسُفَ” burada bedeldir
“أَبِي يُوسُفَ” is badal here
|
| يُوسُفَ | Yusuf | Yusuf |
“أَبِي يُوسُفَ” burada bedeldir
“أَبِي يُوسُفَ” is badal here
|
| قَاضِي | kadılkudât (kadılar kadısı) | judge of judges |
atfı beyan
atf al-bayan
|
| قُضَاةِ | * | * |
atfı beyan
atf al-bayan
|
| بَغْدَادَ | Bağdat | Baghdad |
atfı beyan
atf al-bayan
|
| وَأَخَذَ | ve aldı | and he acquired |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| عِلْمَ | ilim, bilgi | knowledge |
mefulun bih, aynı zamanda muzaf
maf'oolun bih, and also mudaaf
|
| الْكَلَامِ | kelam | theology |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| عَلَى | üzerinde, -de, -da | from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| يَدِ | el | hand |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| إِبْرَاهِيمَ | İbrahim | Ibrahim |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| بْنِ | bin | ibn |
sıfat, aynı zamanda muzaf
as-sifatu, and also mudaaf
|
| سَيَّارٍ | Seyyâr | Sayyar |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| النَّظَّامِ | Nazzâm | al-Nazzam |
sıfat
as-sifatu
|
| الْمُعْتَزِلِيِّ | Mutezile | Mutazilite |
sıfat
as-sifatu
|
| وَتَصَدَّرَ | ve yönetti, başa geçti | and he led |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| لِلتَّدْرِيسِ | öğretim için | for teaching |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| وَتَوَلَّى | ve üstlendi | and he took over |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| دِيوَانَ | divan | the chancellery |
mefulun bih, aynı zamanda muzaf
maf'oolun bih, and also mudaaf
|
| الرَّسَائِلِ | yazışmalar | correspondences |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| لِلْخَلِيفَةِ | halife için | for the caliph |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| الْمَأْمُونِ | Me‘mun | al-Ma'mun |
bedel
badal
|
| وَكَانَ | eğilimi vardı | and he had a tendency |
nakıs mazi fiil
fi'lu maadi naaqis
|
| لَهُ | * | * |
“كَانَ”nin mukaddem haberi
khabaru kaana muqaddam
|
| مَيْلٌ | * | * |
“كَانَ”nin muahhar ismi
ismu kaana mu'akhkhar
|
| وَاضِحٌ | belirgin | clear, evident |
sıfat
as-sifatu
|
| إِلَى | -e doğru | towards |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| الْقِرَاءَةِ | okuma | reading |
mecrur
majroor
|
| وَالْمُطَالَعَةِ | inceleme | studying |
“وَ” atıf harfi, “الْمُطَالَعَةِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْمُطَالَعَةِ” is al-ma'toof
|
| حَتَّى | -e kadar | until |
gaye ve cer harfi
harf al-ghayah wal-jarr
|
| مَلَّتْ | bıktı | tired |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| مِنْهُ | ondan | of him |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| أُمُّهُ | annesi | his mother |
“أُمُّ” fail, aynı zamanda muzaf, “هُ” muzafun ileyh
“أُمُّ” is faa'il, and also mudaaf, “هُ” is mudaafun ilayh
|
| وَهَجَرَتْهُ | ve terk etti | and abandoned him |
“وَ” atıf harfi, “هَجَرَتْ” mazi fiil ve “هُ” da mazi fiilin mefulun bihi
“وَ” is harf al-'atf and “هَجَرَتْ” is fi'lu madi, the last “هُ” is maf'oolun bih of the fi'lu madi
|
| وَظَلَّ | ve kaldı, ve devam etti | and remained |
nakıs mazi fiil
fi'lu maadi naaqis
|
| هَذَا | bu | this |
“ظَلَّ”nin ismi
ism of the “ظَلَّ”
|
| الْمَيْلُ | eğilim | inclination, tendency |
bedel
badal
|
| مُلَازِمًا | eşlik eden, ayrılmaz | attached, constant |
“ظَلَّ”nin haberi
khabar of the “ظَلَّ”
|
| لَهُ | ona | to him |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| طِيلَةَ | boyunca | throughout |
zaman zarfı, muzaf
zarf al-zaman, mudaaf
|
| حَيَاتِهِ | hayatı | his life |
“حَيَاتِ” muzafun iley, aynı zamanda muzaf, “هِ” muzafun ileyh
“حَيَاتِ” is mudaafun ilayh, and also mudaaf, “هِ” is mudaafun ilayh
|
| حَتَّى | -e kadar | until |
gaye ve cer harfi
harf al-ghayah wal-jarr
|
| اشْتَهَرَ | ünlü oldu | became famous |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| عَنْهُ | onun hakkında | about him |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| أَنَّهُ | ki | that |
enne ve ismi
anna wa ismuha
|
| كَانَ | kiralardı | he was renting |
nakıs mazi fiil olan “كَانَ” burada ismi ve haberiyle birlikte “أَنَّ”’nin haberidir
the fi'lu maadi naaqis “كَانَ” is here khabaru “أَنَّ” with its ism and khabar
|
| يَسْتَأْجِرُ | * | * |
muzari fiil, cümle olarak “كَانَ”nin haberidir
fi'lu mudari, it is khabar of “كَانَ” as sentence
|
| دَكَاكِينَ | dükkanlar | shops |
mefulun bih, muzaf
maf'oolun bih, and mudaaf
|
| الْوَرَّاقِينَ | kitapçılar | bookstores |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَيَبِيتُ | ve kalır (geceler) | and stays overnight |
muzari fiil (normalde nakıs ama burada tam olarak gelmiş)
fi'lu mudari (normally it is naaqis but here it is complete)
|
| فِيهَا | onda | there |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| لِقِرَاءَةِ | okumak için | to read |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| مَا | yapabileceği şey | the thing he can do |
masdariyye
masdarriyah
|
| يَسْتَطِيعُ | * | * |
muzari fiil
fi'lu mudari
|
| قِرَاءَتَهُ | okuması | his reading |
“قِرَاءَتَ” mefulun bih, muzaf, “هُ” muzafun ileyh
“قِرَاءَتَ” is maf'oolun bih, also it is mudaaf, the last “هُ” is mudaafun ilayh
|
| فَتَكَوَّنَتْ | böylece oluştu | thus it formed |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| لَدَيْهِ | onda | he had |
mukaddem haber
khabar al-muqaddam
|
| ثَقَافَةٌ | kültür | culture |
muahhar mübteda
mubtada al-mu’akhkhar
|
| وَاسِعَةٌ | geniş | wide |
sıfat
as-sifatu
|
| وَمَعَارِفُ | ve bilgiler | and knowledge |
“وَ” atıf harf-i ve “مَعَارِفُ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “مَعَارِفُ” is al-ma'toof
|
| هَائِلَةٌ | büyük | huge |
sıfat
as-sifatu
|
| فِي | içinde, -de, -da | in |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| فِقْهِ | fıkıh | jurisprudence |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| اللُّغَةِ | dil | language |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَآدَابِهَا | ve edebiyatı | and its literature |
“وَ” atıf harf-i “آدَابِ” matuf, aynı zamanda muzaf, “هَا” muzafun ileyh
“وَ” is harf al-'atf and “آدَابِ” is al-ma'toof, and also mudaaf, the last “هَا” is mudaafun ilayh
|
| وَالنَّحْوِ | ve nahiv | and grammar |
“وَ” atıf harfi “النَّحْوِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “النَّحْوِ” is al-ma'toof
|
| وَالشِّعْرِ | ve şiir | and poetry |
“وَ” atıf harfi “الشِّعْرِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الشِّعْرِ” is al-ma'toof
|
| قَالَ | dedi | said |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| الْعَلَّامَةُ | allame ibni Haldun | the scholar ibn Khaldun |
fail
faa'il
|
| ابْنُ | * | * |
sıfat, aynı zamanda muzaf
as-sifatu, and also mudaaf
|
| خَلْدُونَ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| عِنْدَ | konuşma esnasında | when speaking |
zaman zarfı, aynı zamanda muzaf
zarf al-zaman and also mudaaf
|
| الْكَلَامِ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| عَنْ | hakkında | about |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| عِلْمِ | ilim | science |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| الْأَدَبِ | edebiyat | literature |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَسَمِعْنَا | ve duyduk | and we heard |
mazi fiil ve faili
fi'lu maadi and faa'iluhu
|
| مِنْ | -den, -dan | from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| شُيُوخِنَا | alimlerimiz | our teachers |
“شُيُوخِ” mecrur, aynı zamanda muzaf, “نَا” muzafun ileyh
“شُيُوخِ” is majroor, and also mudaaf, the last “نَا” is mudaafun ilayh
|
| فِي | içinde, -de, -da | in |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| مَجَالِسِ | meclisler | gatherings |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| التَّعْلِيمِ | eğitim | education |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| أَنَّ | ki | that |
masdariyye, kendisinden sonraki cümle ile birlikte masdarı müevvel olup mefulun bih konumundadır
masdarriyah, it becomes a masdar-i muawwal with the following sentence and is in the position of the maf'oolun bih
|
| أُصُولَ | esas | principle |
“أَنَّ”nin ismi, aynı zamanda muzaf
ismu anna, and also mudaaf
|
| هَذَا | bu | this |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| الْفَنِّ | sanat | art |
sıfat
as-sifatu
|
| وَأَرْكَانَهُ | ve temelleri (rukünleri) | and requirements |
“وَ" atıf harf-i, “أَرْكَانَ” matuf, aynı zamanda muzaf “هُ” muzafun ileyh
“وَ” is harf al-'atf and “أَرْكَانَ” is al-ma'toof, and also mudaaf, the last “هُ” is mudaafun ilayh
|
| أَرْبَعَةُ | dört | four |
“أَنَّ”nin haberi, aynı zamanda muzaf
khabaru anna, and also mudaaf
|
| كُتُبٍ | kitaplar | books |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| أَدَبُ | Edebül-Kâtib | Adabu al-Kātibi |
mahki irab
iʿrābun maḥkīyyun
|
| الْكَاتِبِ | * | * |
mahki irab
iʿrābun maḥkīyyun
|
| لِابْنِ | İbni Kuteybe’ye ait | by ibn Qutayba |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| قُتَيْبَةَ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَكِتَابُ | ve Kitabül-Kâmil | and Kitābu Al-Kāmili |
“وَ" atıf harf-i “كِتَابُ” matuf, aynı zamanda muzaf
“وَ” is harf al-'atf and “كِتَابُ” is al-ma'toof, and also mudaaf
|
| الْكَامِلِ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| لِلْمُبَرِّدِ | el-Muberrid’e ait | by Al-Mubarrad |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| وَكِتَابُ | ve Kitâbül-Beyân vet-Tebyîn | and Kitābu al-Bayāni wa-Al-Tabyīn |
“وَ" atıf harf-i “كِتَابُ” matuf, aynı zamanda muzaf
“وَ” is harf al-'atf and “كِتَابُ” is al-ma'toof, and also mudaaf
|
| الْبَيَانِ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَالتَّبْيِينِ | * | * |
“وَ" atıf harf-i “التَّبْيِينِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “التَّبْيِينِ” is al-ma'toof
|
| لِلْجَاحِظِ | Cahiz’e ait | by Al-Jahiz |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| وَكِتَابُ | ve Kitâbul-Emâlî | and Kitābu al-Amali |
“وَ" atıf harf-i “كِتَابُ” matuf, aynı zamanda muzaf
“وَ” is harf al-'atf and “كِتَابُ” is al-ma'toof, and also mudaaf
|
| الْأَمَالِي | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| لِأَبِي | Ebu Ali Kali’ye ait | by Abu Ali Al-Qali |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| عَلِيِّ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| الْقَالِي | * | * |
sıfat
as-sifatu
|
| وَمَا | ve bunun haricinde | and except this |
mübteda
mubtada
|
| سِوَى | * | * |
muzaf
mudaaf
|
| هَذِهِ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| الْأَرْبَعَةِ | dört | four |
sıfat
as-sifatu
|
| فَتَبَعٌ | türev | supplement |
“مَا”nın haberi
khabar of the “مَا”
|
| لَهَا | ona, onun | to them |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| يَقُولُ | diyor | (he) says |
muzari fiil
fi'lu mudari
|
| عَنْهُ | hakkında | about him |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| يَاقُوتٌ | Yakut el-Hamavi | Yaqut Al-Hamawi |
fail
faa'il
|
| الْحَمَوِيُّ | * | * |
sıfat
as-sifatu
|
| فِي | içinde, -de, -da | in |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| كِتَابِهِ | kitabı | his book |
“كِتَابِ” mecrur, aynı zamanda muzaf, “هِ” muzafun ileyh
“كِتَابِ” is majroor, and also mudaaf, the last “هِ” is mudaafun ilayh
|
| مُعْجَمُ | Mu'cem El-Üdebâ | Muʿjamu al-ʾUdaba |
muzaf
mudaaf
|
| الْأُدَبَاءِ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| بِاخْتِصَارٍ | kısaca | briefly |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| أَبُو | Ebu Osman | Abu Uthman |
mübteda, muzaf
mubtada, mudaaf
|
| عُثْمَانَ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| الْجَاحِظُ | Cahiz | Al-Jahiz |
bedel
badal
|
| خَطِيبُ | hatip | orator |
haber, muzaf
khabar, mudaaf
|
| الْمُسْلِمِينَ | Müslümanlar | Muslims |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَشَيْخُ | ve şeyh | and the sheikh |
“وَ” atıf harf-i “شَيْخُ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “شَيْخُ” is al-ma'toof
|
| الْمُتَكَلِّمِينَ | kelamcılar | theologians |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَصَاحِبُ | ve nüktedan | the witty |
“وَ” atıf harf-i “صَاحِبُ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “صَاحِبُ” is al-ma'toof
|
| نَوَادِرَ | * | * |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| حَبِيبِ | sevgili | beloved |
muzaf
mudaaf
|
| الْقُلُوبِ | kalpler | hearts |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَشَيْخُ | ve şeyh | and the sheikh |
“وَ” atıf harf-i “شَيْخُ” matuf
وَ” is harf al-'atf and “شَيْخُ” is al-ma'toof
|
| الْأَدَبِ | edebiyat | literature |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَلِسَانُ | ve dil | and the tongue |
“وَ” atıf harf-i “لِسَانُ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “لِسَانُ” is al-ma'toof
|
| الْعَرَبِ | Araplar | Arabs |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| كُتُبُهُ | kitapları | his books |
mübteda, ayrıca “كُتُبُ” muzaf, “هُ” muzafun ileyh
mubtada, and also mudaaf, the last “هُ” is mudaafun ilayh
|
| رِيَاضٌ | bahçeler | gardens |
haber
khabar
|
| زَاهِرَةٌ | çiçek açmış | blossoming |
sıfat
as-sifatu
|
| وَرَسَائِلُهُ | ve mektupları | and his letters |
“وَ” atıf harf-i “رَسَائِلُ” matuf, aynı zamanda muzaf, “هُ” muzafun ileyh
“وَ” is harf al-'atf and “رَسَائِلُ” is al-ma'toof, and also mudaaf, the last “هُ” is mudaafun ilayh
|
| أَفْنَانٌ | dallar | branches |
haber
kahabar
|
| مُثْمِرَةٌ | meyve veren | fruitful |
sıfat
as-sifatu
|
| الْخُلَفَاءُ | halifeler | caliphs |
mübteda
mubtada
|
| تَعْرِفُهُ | onu tanır | (they) know him |
muzari fiil cümle olarak haberdir
fi'lu mudari is khabar as sentence here
|
| وَالأُمَرَاءُ | ve emirler | and princes |
mübteda
mubtada
|
| تُصَافِيهِ | ona yakınlık kurar | (they) get close to him |
muzari fiil, cümle olarak haberdir
fi'lu mudari,it is khabar as sentence here
|
| وَتُنَادِمُهُ | ve sohbet eder | and enjoy his company |
“وَ” atıf harfi, “تُنَادِمُ” matuf, aynı zamanda muzari fiil, “هُ” mefulun bih
“وَ” is harf al-'atf and “تُنَادِمُ” is al-ma'toof, and also fi'lu mudari, the last “هُ” is maf'oolun bih
|
| وَالْعُلَمَاءُ | ve alimler | and scholars |
mübteda
mubtada
|
| تَأْخُذُ | alır | (they) take |
muzari fiil, cümle olarak haberdir
fi'lu mudari, it is khabar as sentence here
|
| عَنْهُ | ondan | from him |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| وَالْخَاصَّةُ | ve özel kişiler | and elites |
mübteda
mubtada
|
| تُسَلِّمُ | hakkını teslim eder | (they) acknowledge him |
muzari fiil, cümle olarak haberdir
fi'lu mudari, it is khabar as sentence here
|
| لَهُ | * | * |
car- mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| وَالْعَامَّةُ | ve halk | and the public |
mübteda
mubtada
|
| تُحِبُّهُ | onu sever | (they) love him |
muzari fiil, cümle olarak haberdir
fi'lu mudari, it is khabar as sentence here
|
| جَمَعَ | birleştirdi | (he) combined |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| بَيْنَ | arasında | between |
mekan zarfı, muzaf
zharrfu al-makaan, mudaaf
|
| اللِّسَانِ | dil | tongue |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَالْقَلَمِ | ve kalem | and pen |
“وَ” atıf harf-i “الْقَلَمِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْقَلَمِ” is al-ma'toof
|
| وَبَيْنَ | ve arasında | and between |
“وَ” atıf harf-i “بَيْنَ” matuf, aynı zamanda muzaf
“وَ” is harf al-'atf and “بَيْنَ” is al-ma'toof
|
| الفِطْنَةِ | zeka | intelligence |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَالْعِلْمِ | ve ilim | and knowledge |
“وَ” atıf harf-i “الْعِلْمِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْعِلْمِ” is al-ma'toof
|
| وَبَيْنَ | ve arasında | and between |
“وَ” atıf harf-i “بَيْنَ” matuf, aynı zamanda muzaf
“وَ” is harf al-'atf and “بَيْنَ” is al-ma'toof, and also mudaaf
|
| الرَّأْيِ | düşünce | opinion |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَالأَدَبِ | ve edebiyat | and literature |
“وَ” atıf harf-i “الْأَدَبِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْأَدَبِ” is al-ma'toof
|
| وَبَيْنَ | ve arasında | and between |
“وَ” atıf harf-i “بَيْنَ” matuf, aynı zamanda muzaf
“وَ” is harf al-'atf and “بَيْنَ” is al-ma'toof, and also mudaaf
|
| النَّثْرِ | düzyazı | prose |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَالنَّظْمِ | ve nazım | and poetry |
“وَ” atıf harf-i “النَّظْمِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “النَّظْمِ” is al-ma'toof
|
| وَبَيْنَ | ve arasında | and between |
“وَ” atıf harf-i “بَيْنَ” matuf, aynı zamanda muzaf
“وَ” is harf al-'atf and “بَيْنَ” is al-ma'toof, and also mudaaf
|
| الذَّكَاءِ | zeka | intelligence |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَالْفَهْمِ | ve anlayış | and understanding |
“وَ” atıf harf-i “الْفَهْمِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْفَهْمِ” is al-ma'toof
|
| طَالَ | uzadı | extended |
mazi fiil
fi'lu maadi
|
| عُمْرُهُ | ömrü | his life |
“عُمْرُ” fail, aynı zamanda muzaf, “هُ” muzafun ileyh
“عُمْرُ” is faa'il, and also mudaaf, “هُ” mudaafun ilayh
|
| وَفَشَتْ | ve yayıldı | and (it) spread |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| حِكْمَتُهُ | bilgeliği | his wisdom |
“حِكْمَتُ” fail, aynı zamanda muzaf, “هُ” muzafun ileyh
“حِكْمَتُ” is faa'il, and also mudaaf, “هُ” mudaafun ilayh
|
| وَكَانَ | ve idi | and he was |
nakıs mazi fiil, “كَانَ” nin ismi müstetir “هو” dır
fi'lu maadi naaqis, ismu kaana is mustatir “هو” here
|
| يُجِيدُ | (iyi) yapar | (he) does good |
muzari fiil cümle olarak “كَانَ” nın haberidir
fi'lu mudari, it is khabar of “كَانَ” as sentence
|
| الْعَدِيدَ | birçok | many |
mefulun bih
maf'oolun bih
|
| مِنَ | -den, -dan | of, from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| اللُّغَاتِ | diller | languages |
mecrur
majroor
|
| كَالْفَارِسِيَّةِ | Farsça gibi | such as Persian |
car-mecrur
al-jaar wal-majroor
|
| وَالْيُونَانِيَّةِ | ve Yunanca | and Greek |
“وَ” atıf harf-i “الْيُونَانِيَّةِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْيُونَانِيَّةِ” is al-ma'toof
|
| وَالْهِنْدِيَّةِ | ve Hintçe | and Hindi |
“وَ” atıf harf-i “الْهِنْدِيَّةِ” matuf
“وَ” is harf al-'atf and “الْهِنْدِيَّةِ” is al-ma'toof
|
| كَثِيرَ | çok | much |
“كَانَ”nin ikinci haberi, aynı zamanda muzaf
second khabar of “كَانَ”, and also mudaaf
|
| التَّأْلِيفِ | yazma (telif) | writing |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| بَلَغَتْ | ulaştı | reached |
mazi fiil
fi'lu madi
|
| كُتُبُهُ | kitapları | his books |
“كُتُبُ” fail, aynı zamanda muzaf, “هُ” muzafun ileyh
“كُتُبُ” is faa'il, and also mudaaf, “هُ” mudaafun ilayh
|
| أَكْثَرَ | daha fazla | more than |
ismi tafdil
ism al-tafḍīl
|
| مِنْ | -den, -dan | than |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| ثَلَاثِمِائَةِ | üç yüz | three hundred |
“ثَلَاثِ” mecrur aynı zamanda muzaf, “مِائَةِ” muzafun ileyh aynı zamanda muzaf
“ثَلَاثِ” is majroor, and also mudaaf, “مِائَةِ” mudaafun ilayh, and also mudaaf
|
| كِتَابٍ | kitap | book |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| فِي | içinde | in |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| مَوْضُوعَاتٍ | konular | subjects |
mecrur
majroor
|
| مُخْتَلِفَةٍ | farklı | various |
sıfat
as-sifatu
|
| جُلُّهَا | çoğunluğu | most of them |
“جُلُّ” mübteda, aynı zamanda muzaf, “هَا” muzafun ileyh
“جُلُّ” is mubtada, and also mudaaf, “هَا” is mudaafun ilayh
|
| مِنَ | -den, -dan | of, from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| الْأَدَبِ | edebiyat | literature |
mecrur
majroor
|
| وَفُنُونِهِ | ve sanatları, dalları | and its arts, branches |
“وَ” atıf harf-i “فُنُونِ” matuf, aynı zamanda muzaf, “هِ” muzafun ileyh
“وَ” is harf al-'atf and “فُنُونِ” is al-ma'toof, and also mudaaf, the last “هِ” is mudaafun ilayh
|
| وَمِنْ | ve -den/-dan | and from |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| بَلَاغَتِهِ | belagatı | his eloquence |
“بَلَاغَتِ” mecrur, aynı zamanda muzaf “هِ” muzafun ileyh
“بَلَاغَتِ” is majroor, and also mudaaf, “هِ” mudaafun ilayh
|
| فِي | içinde, -de, -da | in |
harf-i cer
harf al-jarr
|
| أَهَمِّيَّةِ | önem | importance |
mecrur, aynı zamanda muzaf
majroor, and also mudaaf
|
| الْعِلْمِ | ilim | knowledge |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| وَقِيْمَتِهِ | ve değeri | and its value |
“وَ” atıf harf-i “قِيمَتِ” matuf, aynı zamanda muzaf, “هِ” muzafun ileyh
“وَ” is harf al-'atf and “قِيمَتِ” is al-ma'toof, and also mudaaf, the last “هِ” is mudaafun ilayh
|
| قَوْلُهُ | sözü | his saying |
“قَوْلُ” mübteda, aynı zamanda muzaf, “هُ” muzafun ileyh
“قَوْلُ” is mubtada, and also mudaaf, the last “هُ” is mudaafun ilayh
|
| فَضْلُ | fazilet | virtue |
haber, aynı zamanda muzaf
khabar, and also mudaaf
|
| الْعِلْمِ | ilim | knowledge |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| يَعْرِفُهُ | onu bilir | he knows it |
“يَعْرِفُ” muzari fiil, “هُ” mefulun bih
“يَعْرِفُ” is fi'lu mudari, “هُ” maf'oolun bih
|
| الْأَدِيبُ | edebiyatçı | the literate |
fail
faa'il
|
| وَسَقَامُ | ve hastalığı | and the disease |
“سُقَامُ” mübteda, aynı zamanda muzaf
“سُقَامُ” is mubtada, and also mudaaf
|
| الْحِرْصِ | hırs | greed |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| لَيْسَ | değil | is not |
“كان”nin kardeşlerinden, ismi ve haberi ile birlikte haberdir
one of kaana’s sisters, it is khabar with its ism and khabar
|
| لَهُ | onun | for it |
“لَيْسَ”nin mukaddem haberi
khabaru laysa muqaddam
|
| دَوَاءٌ | ilaç | cure |
“لَيْسَ”nin muahhar mübtedası
mubtada al-mu’akhkhar of “لَيْسَ”
|
| وَدَاءُ | ve hastalık | and the disease |
“دَاءُ” mübteda, aynı zamanda muzaf
“دَاءُ” is mubtada and also mudaaf
|
| الْجَهْلِ | cehalet | ignorance |
muzafun ileyh
mudaafun ilayh
|
| لَيْسَ | değil | is not |
“كان” nin kardeşlerinden, ismi ve haberi ile birlikte haberdir
one of kaana’s sisters, it is khabar with its ism and khabar
|
| لَهُ | onun | for it |
“لَيْسَ”nin mukaddem haberi
khabaru laysa muqaddam
|
| طَبِيبٌ | doktor | doctor |
“لَيْسَ”nin muahhar mübtedası
mubtada al-mu’akhkhar of “لَيْسَ”
|