الجُمْلَةُ الاسْمِيَّةُ (المُبْتَدَأُ وَالخَبَرُ)
Ünite 2: İsim Cümlesi (Mübteda ve Haber)
Arapça Metin
الجملة الاسمية، هي الجملة التي تبدأُ بِاسْم.
تتكون الجملة الاسمية من عُنْصُرين : المبتدأ والخبر.
أ). المبتدأ : اسم معرِفَة يقع في أوّل الجملة
ب). الخبر : اسم نَكِرَة يَتِمُّ به معنى الجُمْلة
إذا كان المبتدأ عاقلاً، يَتَّفِقُ مع الخبر في التذكير والتأنيث، وفي الإفراد والتثنية والجمع.
وإذا كان الخبر اسماً جامداً، فلا يَتَّفِقُ المبتدأ مع الخبر في الجمع.
وإذا كان المبتدأ جمعًا لِغَيْرِ عاقل يكون الخبر مفردا مؤنثا.
المبتدأ والخَبَر دائماً مرفوعان، وعلامة الرَّفْعِ في الاسم المُفْرَد، الضَّمَّةُ.
Türkçe Açıklama
İsim Cümlesi, isimle başlayan cümledir.
Örnek: المُعَلِّمُ رَحِيمٌ ، الشَّجَرَةُ طَوِيلَةٌ.
İsim cümlesi iki unsurdan oluşur: Mübteda ve Haber.
a) Mübteda: Cümlenin başında bulunan belirli (marife) isimdir.
b) Haber: Cümlenin anlamını tamamlayan belirsiz (nekra) isimdir.
Örnek: (المُعَلِّمُ رَحِيمٌ)
Eğer Mübteda akıllı (insan) bir varlık ise; Haber, mübteda ile müzekkerlik-müenneslik (erillik-dişillik) ve teklik-ikilik-çoğulluk (sayı) bakımından uyumlu olur.
Örnek: المُعَلِّمُ رَحِيمٌ، الطالبان طَوِيلان، الطالبتانِ مُؤَدَّبَتانِ، المُهَنْدِسُونَ نَشِيطُونَ، المُعَلِّمَاتُ غَائِبَاتٌ.
Eğer Haber camid (türemiş olmayan/donuk) bir isim ise, Mübteda ile Haber arasında çoğulluk uyumu aranmaz.
Örnek: العُلَماءُ سراج الأُمَّة، الجُمْلَةُ نوعان.
Eğer Mübteda akılsız (insan dışı) bir varlığın çoğulu ise, Haber tekil ve müennes (dişil) olur.
Örnek: الأَشْجارُ طَوِيلَةٌ، الكُتُبُ جَدِيدَة.
Mübteda ve Haber daima merfudur (raf durumundadır). Tekil isimde ref alameti dammedir (ötre).
Örnek: المعلم رحيم، الشجرة طويلة.